Pasaia

Pasaia Bitartean Pasaiako portu inguruko hiri-egiturari buruz hausnartzen duen ikus-entzunezko proposamena da. Proiektu hau Pasaiako degradazio eta berriztatze promesa eta proposamenen arteko egoeraren inguruko hausnarketa eragiteko borondatearekin jaio da.

Horretarako, arkitektura, zinea eta saiakeraren artean hizkuntza komun bat bilatzen du. Bitartean terminoa proiektuaren ardatz kontzeptuala da. Bitarte hori espazioari eta denborari dagokio, eta Pasaiari guztiz atxikitzen zaio, dena baita bertan bitarteko: geografia, historia, urbanismoa naiz jendartea bera.

Momentu honetan, eta Eusko Jaurlaritzaren “Sormen Lantegiak”-en eskutik jasotako diru laguntzari esker, bokazio kolektiboarekin jaiotako proiektu hau ekoizpen prozesuan dago.

Pasaiakoa, Gipuzkoako portu industrial nagusia eta azpiegitura gune ezinbestekoa bada ere, degradazio prozesuan murgildua dago, beste gune industrial askoren antzera. Pixkanakako eraispenean barneratzen doan heinean, gero eta ugariagoak dira bertan espazio abandonatu eta hutsak, baita espazio suntsituek utzitako hutsune historiko eta identitarioak.

Ingurunea jasaten hari den prozesu honen aurrean, proposamen hau bitarte hitzaren adiera aberastasunaz baliatzen da hausnartzerako orduan. Bitarteak espazioa eta denbora aipatzen ditu aldi berean; bere izaera bikoitz horrek gure proiektuaren erdigune diren bi gaiak zeharkatzen ditu.

Alde batetik, Pasaia hirigunea bitarteko leku batean dago kokatua, igarobide bat da, izenak berak adierazten duen moduan. Ezaugarri honek markatzen ditu udalerriaren forma eta egitura, baita nortasuna ere. Bestalde, bitarte kontzeptuak Pasaia gaur egun igarotzen ari den suspentsio momentua dakarkigu gogora, bere iraganeko baliabideetan nekatua balego bezala, funtzio berrien zain. Gure proiektuak bitarteko egoera hori probetxuzkotzat jotzen du ikuspuntu arkitektonikotik, eraikuntzen “betiraunkortasuna” zalantzan jarriz, hauen antzaldatzea eta zaharkitzea bereganatuz proiektuaren abiapuntu bezala. Eraikuntzek zentzua galduko duten momentua onartuz eta haien eraldatzea baliatzeko bidea proposatuz.

Zinea, berezko dituen ezaugarriei esker, hizkuntza hobezina suertatzen da bitarteari buruz hausnartzeko; iraganeko aztarna eta geroaren irudikatzea helburu duen egitasmo hau lantzeko: bitarteko egoera horretan, irudimena eta memoria bateratuz, erregistratzen den horren aztarna jarraitzeko aukera ematen digu zineak. Irudi filmikoak, pasatako une berreskuraezin bat gordetzen du beregan baina, irudi izoztu hori bera, gure begien aurrean ikuskatzen dugunean doa ihesi, erritmoaren halabehar baten menpe –fotogramen igarobidean–. Hizkuntza zinematografikoak irudian bertan ezkutatuta dauden aztarnak atzitzen ditu igarotako une bat berpiztuz –paisaia bera, bertako industria-nabe hutsak– eta orainarekin sinkronizatuz –udalerriaren errealitatea, bertako bizilagunen egunerokoa eta baita ikuslearena ere–. Aldi berean, zineak etorkizun posible bati buruz hausnarketa ahalbidetzen du ikuslearengan; beste irudi batzuk sortzen ditu bere buruan, aukera amaigabeak, Pasaiako eraikuntza hutsek aurkezten dituztenak bezain anitzak.

Proiektu hau Pasaiako udalerrira urreratzen da zinearen bitartez, bitarte terminoak bereganatzen dituen nozio horien guztien ikuspuntutik. Ikus-entzunezko medioaren izaera bikoitz horri esker –aldi berean dokumentua eta ikus-pentsamendua–, lengoaia zinematografikoak, Pasaiako hirigunean tarte eta bitarte bezala sakontzeko aukera ematen digu, denboran eta espazioan, biren artean egote hori bateratuz modu organikoan, azaldutako logika arkitektonikoa mekanismo zinematografikora lekualdatuz.

Bai filma bera eta filmaren ekoizpen prozesuaren bitartez, Pasaiako hirigunearen nortasun eta beharrei buruz hausnartu nahi du proiektu honek, hori bera arkitektura egiteko modu bat bezala ulertuz. Saiakeraren mintzaira subjektiboa duen bideoa egiteko asmoz, beti ere prozesu kolektiboaren testigantza emateari uko egin gabe, gaur egun Pasaian gertatzen hari diren ekimen herritar eta instituzionalekin elkarrizketa sortzeko ahaleginean.

Gurekin harremanetan jarri zaitezke e-posta, Facebook eta Twitter-en bidez.